# Yardım ve Bilgi Alma

## Hedefler

* Kabuk üzerinde komutlar ile ilgili yardım alma.
* Kurulu işletim sistemi hakkında bilgi toplama.
* Makine üzeerindeki donanımlar hakkında bilgi toplama.

## Anahtar Kelimeler

* help, whatis, apropos
* uname, lscpu, lshw, lspci, lsscsi, lsusb, df, du, free

## Yardım Alma

Kabuk üzerinde iken çoğu zaman kendinizi çok yalnız hissedebilirsiniz. Bunun bir nedeni bir çok komutun hangi parametrelere sahip olduğunu bilmemeniz veya ezberlememenizdir. Her iki durum da gayet anlaşılabilir bir durumdur. Bu nedenle çok kullanılan komutlarda detaylı, üçüncü parti komutlarda ise kısmi yardım metinleri bulunmaktadır. Bu metinlerde komutun neler yaptığı, hangi parametreleri aldığı, parametrelerin hangi değerleri alabildiği gibi içerikler yer almaktadır. 

### help parametresi

Kabuk üzerinde help parametresi ve help komutu bulunmaktadır. Fakat her zaman aynı çıktıyı vermemektedir. Örneğin **ls --help** yardım çıktısı verirken **help ls** yardım çıktısı vermemektedir. Fakat **cd --help** ile **help cd** aynı çıktıyı vermektedir. Bu nedenle komut olarak değil de parametre olarak kullanmak daha sağlıklı olabilmektedir.

Bu parametre ile bir komutun ne işe yaradığı, parametrelerini ve parametrelerinin hangi değerleri aldığını görebilmekteyiz. Örnek kullanımı aşağıdaki gibidir.

```
cat --help
```

### man

man komutu, herhangi bir komutun manuel yani kılavuz sayfasının gösterilmesini sağlar. Bu kılavuz sayfaları **/usr/share/man/** klasörü altında bulunmaktadır. İlgili çıktı içerisinde help parametresi ile aldığımız değerler ve biraz daha fazlasına ulaşılabilmekteyiz. En yaygın kullanımı olarak aşağıdaki gibi kullanılabilinir.

```
man echo
```

### whatis

whatis komutu, sonrasında aldığı komut değerinin kılavuz sayfası olarak hangi kategoride olduğunu ve komutun ne işe yaradığını kısaca açıklamaya yaramaktadır. Örnek kullanımı aşağıdaki gibidir.

```
whatis ls
```

### apropos

apropos komutu, sonrasında aldığı komutun hangi komutlarda geçtiğini göstermektedir. dolayısıyla bir komutun yakın amaçlı kullanılan komutlarını bulabilmede yardımcı olmaktadır. ayrıca bu komut aslında **man -k** komut çıktısını vermektedir. Örnek kullanımında çıktı olarak bir çok satır vermektedir.

```
apropos cd
```

## Bilgi Alma

Bu bölümde temel sistem bilgilerini görüntülemeye yarayan komutlar anlatılacaktır. Bölüm boyunca anlatılacak olan komutların bir çoğu Debian ve RHEL sistemlerde varsayılan olarak bulunmamaktadır. Bu sebeple komut kullanımından önce ilgili sistemin paket yöneticisi ile kurulumun yapılması gerekmektedir.

### **hostname**

Bilgisayarın ağ üzerindeki adını görüntülemektedir

```
host
```

### **Sistem ve çekirdek bilgilerini görüntüleme**

Fiziksel makine adı dahil olmak üzere bir çok bilgiyi bir arada elde etmemizi sağlayan **uname** komutu parametreler ile filtreleme yapmamıza olanak sağlamaktadır. Yalnızca fiziksel makine adı görüntülenmek istenirse,

```
uname -n
```

kullanılması gerekirken **uname** ile elde edilebilecek tüm bilgileri görüntülemek için,

```
uname -a
```

kullanılması gerekmektedir.

### **İşlemci bilgilerini görüntüleme**

İşlemci ile alakalı detaylı bilgileri **lscpu** ile görüntüleriz. Tüm bilgiler görüntülenmek istenirse,

```
lscpu
```

şeklinde kullanılır. Eğer özellikle bir bilgi görüntülenmek istenirse **grep** komutundan yardım alınabilir. 

```
lscpu | grep "Model name"
```

### **Donanım bilgilerini görüntüleme**

1. **lshw**

   **lshw** sistem üzerinde bulunan farklı türde bir çok donanım için ayrıntılı bilgi verir. Bu sebeple kullanıcılar arasında **-short** parametresi oldukça yaygınlaşmıştır.

   **Not: Yetkili kullanıcı ile çalıştırılmalıdır.**

   ```
   sudo lshw
   sudo lshw -short
   ```
2. **hwinfo**

   **hwinfo** sistem üzerindeki donanımlar ile alakalı **lshw**'den daha detaylı bilgiler verir. Tıpkı **lshw**'de olduğu gibi **hwinfo** için de **-short** parametresi yaygınlaşmıştır.

   **Not: Yetkili kullanıcı ile çalıştırılmalıdır. Her dağıtımda yüklü olarak gelmemektedir.**

   ```
   sudo hwinfo
   sudo hwinfo --short
   ```

### **Veriyollarını görüntüleme**

**lspci** sistem üzerindeki veriyolları ile alakalı bilgileri ekrana bastırır.

```
lspci
```

### **Sabit ve optik diskleri görüntüleme**

Sistem üzerindeki sabit ve optik diskleri görüntülemek için **lsscsi** komutu kullanılır. 

**Not: Yetkili kullanıcı ile çalıştırılmalıdır. Her dağıtımda yüklü olarak gelmemektedir.**

```
lsscsi
```

### **USB veriyollarını ve cihaz ayrıntılarını listeleme**

Sistem üzerindeki usb aygıtlarını listelemek için **lsusb** komutu kullanılır.

```
lsusb
```

### **Temel disk bilgilerini görüntüleme**

Sistem üzerindeki disklerin bağlantı noktalarını, boş kalan alanları görüntülemeye yarar.

```
df -H
```

du komutu geçerli dizin ve alt dizinlerinin dsik üzerinde ne kadar yer kapladığını gösteririr

```
du -h /home/ --max-depth=0
```

### **Temel RAM bilgilerini görüntüleme**

Boşta kalan veya kullanılan ram miktarını görüntülemek için **free** komutu kullanılır.

```
free -h
```