# Açılış Sistemi

![](/files/-MixxU6q92jVcO4yZ4_y)

## BIOS

Bilgisayarın beyni konumundaki bu bölüm donanımın kullanımını sağlayan küçük bir yazılımdır. Bilgisayarı oluşturan parçalarla donanımların kullanımını sağlayan driverler arasında iletişimi sağlar.

Bilgisayarın açılışı sırasında donanım kontrollerini yaparak hayati bir rol oynar.

## MBR

![](/files/-MixyL8g90D06tBwxfzF)

Herhangi bir sabit diskin ilk sektörüdür. Disk içerisinde MBR alanı 512 bayt büyüklüğündedir. 

Disk içerisindeki bölümlerin konumlarını belirler. İşletim sistemlerinin nereye ve nasıl kurulması gerektiğini belirler. İşletim sistemlerinin bilgisayarda açılabilmesi için önyükleme görevini yerine getirir.

Ayrıca MBR disklerde en fazla 4 birincil bölüm oluşturulabilmektedir. 2T üzerindeki bir diski bölümlendirememektedir. Bunun yerine **GPT** kullanılır.

## Grub

GRUB, önyükleme(boot) sürecinin yüklenmesi ve yönetilmesi için gerekli olan eksiksiz bir programdır. Linux dağıtımlarında kullanılan en yaygın önyükleyicidir.

Önce işletim sisteminin çekirdeğini yükler. Çekirdek ise hemen ardından işletim sisteminin geri kalanını başlatır: kabuk, görüntü yöneticisi, masaüstü ortamı vb.

## Kernel

Çekirdek , gerçek dosya sistemi bağlanana kadar İlk RAM Diski (initrd) kullanarak geçici bir kök dosya sistemi kurar. Çekirdek çalışmaya başladığı anda bir PID değeri alır ve bu 1 dir. 

```
ps aux | grep "1"
root           1  0.0  0.0 171428 13564 ?        Ss   May05   13:04 /sbin/init splash

```

## systemd

Eskiden çekirdeğin çalıştırdığı ilk program /sbin/init iken artık yerini systemd'ye bırakmıştır. init yapısında çalışma seviyeleri vardır ve servisler bu çalışma seviyelerine göre açılırlardı. Her bir çalışma seviyesi için, init tarafından başlatılan süreçler /etc/inittab dosyası içinde tanımlıdır.

| Runlevel | Target Unit                         | Açıklama                                                   |                                                                                                                                                           |
| -------- | ----------------------------------- | ---------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| 0        | runlevel0.target, poweroff.target   | Poweroff target                                            | Linux işletim sistemini çok kullanıcılı modda çalışır. İkinci seviyeden fark olarak NFS desteği bulunmaktadır.                                            |
| 1        | runlevel1.target, rescue.target     | Rescue yani kurtarma target’ı                              | Linux işletim sistemi tek kullanıcılı modda çalışır. Bu mod çoğunlukla bakım ve kurtarma için kullanılır. Varsayılan olarak ağ ayarları geçerli değildir. |
| 2        | runlevel2.target, multi-user.target | Çoklu kullanıcı target’ı (runlevel 2,runlevel 3 ve 4 aynı) | Linux işletim sistemi çok kullanıcılı modda çalışır fakat NFS sunucuları çalıştırılmaz ve NFS dosya sistemleri bağlanmaz.                                 |
| 3        | runlevel3.target, multi-user.target | Çoklu kullanıcı target’ı (runlevel 2,runlevel 3 ve 4 aynı) | Linux işletim sistemini çok kullanıcılı modda çalışır. İkinci seviyeden fark olarak NFS desteği bulunmaktadır.                                            |
| 4        | runlevel4.target, multi-user.target | Çoklu kullanıcı target’ı (runlevel 2,runlevel 3 ve 4 aynı) | Hiç bir şey tanımlanmamıştır.                                                                                                                             |
| 5        | runlevel5.target, graphical.target  | Grafik ekranın başlatıldığı target                         | Üçüncü seviyenin yanı sıra, X Window sisteminin çalışmasını sağlar.                                                                                       |
| 6        | runlevel6.target, reboot.target     | Reboot target                                              |                                                                                                                                                           |

```
systemd-analyze
```

![](/files/-Miy5Mmn-VKJW2cObupm)


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://docs.liman.dev/sistem-yonetimi/ac-ilis-sistemi.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.